Piotr Stępniak

Podstawy

Dojo | Etykieta | Co ubrać? | Słowniczek | Liczebniki

Dojo

Dojo, czyli miejsce ćwiczeń/praktyki sztuk walki, tradycyjnie uznawane było za miejsce wyjątkowe ze względu na wagę odbywającego się tam doskolenia ducha i najważniejszych umiejętności jakie posiąść musieli samuraje.

W dojo wyróżniamy dwie strony - kamiza i shimoza. Kamiza to dosłownie tłumacząc "miejsce ducha/bóstwa", czyli najważeniejsza/honorowa strona dojo. Przeciwna do niej shimoza, to strona "najmniej ważna", jest to zarazem ściana w której znajduje się wejście na salę. Na ścianie kamiza, zwykle po przeciwnej stronie do wejścia znajduje się właściwe kamiza. Tradycyjnie był to stoliczek ozdobiny kwiatami i zielenią, na/nad którym postawione lub zawieszone były motto szkoły, jej emblemat, portret twórcy. Dzisiaj kamiza często zredukowana jest do zawieszanego płótna z nazwą stylu, szkoły, portretem założyciela (gaku, obrazek w ramce), złotą sentencją lub kompozycją powyższych.

Dojo, w którym uprawia się sztukę walki zawierającą rzuty z reguły wyłożone jest tatami - matą zapewniającą bezpieczne upadki.

Etykieta

Wchodząc i wychodząc z dojo oddajemy ukłon w stronę kamiza. Jest to wyraz szacunku dla uprawianej tam sztuki walki, filozofii oraz tradycji jakiej stajemy się częścią a także wobec nauczycieli i współćwiczących.

Trening rozpoczyna i kończy się ceremonią. Uczestnicy zajęć oraz sensei siadają w klęku japońskim - sei-za. Uczniowie siadają tyłem do shimoza, początkujący siedzą po lewej stronie, bardziej zaawansowani po prawej. Bokiem do nich siadają asystenci mistrza, uchi-deshi, pozostali instruktorzy i mistrzowie niżsi stopniem od prowadzącego, z zachowaniem zasady, że starszy stopniem siedzi po prawej. Sensei siada mniej-więcej w połowie sali pod kamiza, twarzą do uczestników zajęć.

Ceremonia zaczyna się medytacją. Sensei odwraca się w stronę gaku i pada komenda mokuso, czyli "medytacja". Wszyscy zamykają oczy i w ciszy koncentrują się na oddechu, prubując oczyścić umysł ze wszystkich myśli aby za chwilę móc w pełni skupić się na treningu. Komenda mokuso-yame kończy medytację. Następnie wszycy kłaniają się w stronę kamiza (kamiza-ni rei). Sensei odwraca się do ćwiczących, pada komenda "sensei-ni rei" po której wszycy kłaniają się prowadzącemu, tradycyjnie towarzyszy temu zawołanie "onegaeshi-masu sensei" co znaczy "prosimy, naucz nas". Sensei odwzajemnia ukłon oraz prośbę tymi samymi słowami. Dalej następują ukłony do "starszych stopniem" (siedzących poprzecznie) - sempai-ni rei(jeśli są to mistrzowie to również "sensei-ni rei"), oraz "do wszystkich" - otogai-ni rei. Ceremonia dobiega końca i rozpoczyna się trening. Ceremonia na zakończenie treningu przebiega w podbny sposób, z tą różnicą iż ćwiczący tym razem dziękują prowadzącemu za trening słowami "domo arigato godzaimasu sensei" lub krótko "arigato", sensei odpowiada "domo arigato godzaimashita". Po końcowej ceremonii jest czas na pytania i ogłoszenia.

Podczas treningu staramy się ograniczyć rozmowy na tematy nie związane z ćwiczeniami tak aby w jak największym skupieniu poświęcić się zajęciom.

Co ubrać?

Keiko-gi, lub krótko gi (potocznie choć nie do końca poprawnie nazywane kimonem) to strój do ćwiczeń (keiko - trening, gi - ubiór). Składa się z kesa - koszuli z długim rękawem oraz zubon, czyli spodni. Do zawiązania kesa służy obi - pas. W niektórych stylach dodatkowo spotkać można charakterystyczne szerokie tradycyjne spódnico-spodnie - hakama. Keiko-gi bywa róznież nazwyane w zależności od stylu, i tak gi do karate to karate-gi, dalej judo-gi, aikdo-gi, ju-jitsu-gi itd. Warto pamiętać o tym w sklepie kupując gi dla siebie, gdyż stroje przeznaczone do różnych stylów różnią się od siebie niektórymi paramtrami, np. fakturą i grubością tkaniny, kolorem, krojem... (Oczywiście początkujący mogą ćwiczyć w dresie ;-) )

Ćwiczymy na boso.

Słowniczek podstawowych pojęć:

(Tak, wiem, że nie jest alfabetycznie, jest tematycznie... Szukasz słowa? Użyj "ctrl+f" ;-) )

Sensei - mistrz, nauczyciel,
sempai - starszy stopniem,
kohai - młodszy stopniem,
tori - osoba wykonująca technikę (borniąca się),
uke - osoba atakująca,
rei - ukłon, "sensei-ni rei"- ukłon do sensei,
kiritsu - komenda "wstać"
hajime - komenda "zaczynać", "ćwiczyć",
yame - komenda "przerwać", "przestać",

migi -prawa (np. ręka), (w) prawo,
hidari -lewa, (w) lewo,
yoko - bok, boczny, na boki,
soto - do wewnątrz,
uchi - na zewnątrz,
mae - do przodu,
ushiro - do/z tyłu,
age - do góry, górny, wznoszący się,
oroshi - dolny, opadajcy,
gyaku - na odwrót,
mawashi - okrężnie, (ruch po łuku),
mawate - komenda "obrót",
hantai - komenda "zmiana pozycji/strony" (z prawej na lewą i odwrotnie),

ohayoo - cześć!
ohayoo godzaimasu - dzień dobry (rano),
konnichi-wa - dzień dobry (w ciągu dnia),
konban-wa - dobry wieczór,
oyasumi(nasai) - dobranoc,
sayonara - do widzenia,
dozo - proszę,
arigato - dziękuję,
sumimasen - przepraszam,
hai - tak,
iee - nie,

garami/-kyo - dźwignia,
gatame - trzymanie,
shime - duszenie,
tsuki - pchnięcie,
uchi - uderzenie,
geri - kopnięcie,
uke - blok,

sode -rękaw,
eri - kołnierz,
morote/ryote - oburącz,
jodan - strefa górna (szyja i głowa),
chudan - strefa środkowa (od pasa po szyję),
gedan - strefa dolna (od pasa w dół),

te - ręka,
yubi - kciuk,
seiken - pięść,
kote - nadgarstek,
hiji/empi - łokieć,
ude - bark,
atama - głowa,
goshi/koshi - biodro,
kin - krocze,
hiza - kolano,
kakato - pięta,

dachi - pozycja, postawa,
fudo-dachi - pozycja stabilna, trwała,
musubi-dachi - czujna pozycja,
zenkutsu-dachi - pozycja wykroczna,
kokutsu-dachi - pozycja zakroczna,
jigotai - pozycja swobodna, do walki,

musubi - czujność,
zanshin - kontrola, skupienie,
keiko - trening,
randori - walka sparingowa,
juji - "znak dziesięciu" (w kanji), krzyż,

Liczebniki:

1 - ichi
2 - ni
3 - san
4 - shi/yon
5 - go
6 - roku
7 - shichi
8 - hachi
9 - kyu
10 - ju